Wyliczanki
Szyjąc patchworki z bloków musimy poznać zasady, według których ustala się rozmiar łat do skrojenia. I to jest chyba w patchworkach najnudniejsze i dlatego ta strona będzie niestety bardzo ciężkostrawna. Jeżeli będziecie jednak chcieli nauczyć się szyć bloki, to musicie jakoś przez to przebrnąć.
Bloki w patchworkach są to elementy zbudowane z określonej liczby mniejszych kawałków zwanych łatami. Łaty mają najczęściej kształt kwadratów. Bloki mają swoje nazwy, a po ilości łat w bloku określa się typ bloku (np. 4 łaty, 9 łat) - ale o tym i o innych rzeczach związanych z blokami napiszę za jakiś czas.
Chcąc uszyć jakiś blok musimy najpierw wyciąć z materiału łaty, z których zbudowany jest blok. Każdą łatę po wycięciu doszywamy do kolejnej łaty, a tą do kolejnej aż uszyjemy cały blok. Bloki też muszą być pozszywane ze sobą, żeby utworzyły cały patchwork. Za każdym razem kiedy zszywamy dwie łaty "zużywamy" część materiału na szwy, dlatego rozmiar łaty po wszyciu w blok jest mniejszy niż rozmiar, który wykroiliśmy.
Niektóre kwadratowe łaty zszyte są z jeszcze mniejszych elementów np. z trójkątów i wtedy dodatkowa część materiału "zabierana" jest na szew łączący trójkąty w kwadrat. Bez umiejętności wyliczenia dodatków na szwy nigdy nie uda nam się tak wykroić łat tak, żeby po zszyciu miały dokładnie taki rozmiar jaki chcemy.

Ogromną większość bloków można uszyć z 3 podstawowych łat, są to: kwadrat, kwadrat uszyty z 2 trójkątów i kwadrat uszyty z 4 trójkątów.
Teraz nauczymy się wszystkiego co konieczne, żeby ustalić jaką wielkość łat musimy skroić, żeby po ich zszyciu i wszyciu w patchwork uzyskać taki rozmiar, jaki jest nam potrzebny.
Blok o nazwie "Gwiazda Ohio" jest uszyty z 9 łat: 1 kwadratu, 4 kwadratów zszytych z dwóch trójkątów i 4 kwadratów zszytych z 4 trójkątów.
zwykły kwadrat
kwadrat uszyty z 2 trójkątów
kwadrat uszyty z 4 trójkątów
Przystępując do obliczeń musimy ustalić jaki będzie rozmiar bloku i rozmiar poszczególnych łat. Załóżmy, że cały blok po wszyciu go w patchwork ma być kwadratem o boku 30 cm, z tego wynika, że jedna łata musi być kwadratem o boku 10 cm (30cm : 3 łaty = 10cm). Do tego momentu wszystko jest proste i łatwe do policzenia, ale przecież podane wymiary dotyczą już pozszywanego i wszytego w patchwork bloku, ale dalej nie wiemy jakie muszą być rozmiary, które musimy wyciąć z materiału.
Teraz wszystko się skomplikuje: aby pozszywać blok z łat, każda łata musi mieć dodatki na szwy, poza tym każda łata musi mieć taki sam rozmiar, a przecież tylko jedna łata jest zwykłym kwadratem, pozostałe są kwadratami z trójkątów i łaty te po zszyciu ich z dwóch lub czterech trójkątów muszą mieć taki sam rozmiar jak zwykłe kwadraty. W takim razie jaki rozmiar powinny mieć te trójkąty, żeby po zszyciu ich w kwadrat uzyskać taki rozmiar jaki chcemy? Musimy to policzyć.
Najpierw powinniśmy indywidualnie ustalić "swoją" szerokość szwu (SZ). Szerokość szwu zależy po pierwsze od szerokości stopki, a po drugie od położenia igły. Musimy wziąć kawałek materiału, wybrać stopkę, którą będziemy używać do szycia, ułożyć brzeg materiału idealnie równo ze stopką, wybrać ustawienie igły (np. środkowe) i przeszyć kawałek materiału. Teraz bierzemy linijkę i mierzymy odległość między szwem a brzegiem materiału. Jeżeli wydaje nam się, że szerokość szwu jest za duża lub za mała, to zmieniamy położenie igły i przeszywamy materiał jeszcze raz. Tak metodą eksperymentalną ustalamy najlepsze położenie igły i zapamiętujemy do dalszych obliczeń zmierzoną szerokość szwu. W niektórych maszynach położenie igły można regulować płynnie, w innych igła może być ustawiona tylko w trzech położeniach (lewym, środkowym, prawym). Jeżeli mamy płynną regulację położenia igły, to musimy uważać, żeby podczas szycia nie zmienić ustawienia igły, bo wtedy szwy będą miały różną szerokość, a co za tym idzie bloki będą miały różną wielkość a to jest absolutnie niedopuszczalne.
W "calowych" krajach ustalono, że szerokość szwu wynosi 1/4 cala, czyli ok. 0,6 cm. Można tam kupić specjalne stopki, które umożliwiają szycie z szerokością szwu równą 1/4 cala. U nas takich stopek w zasadzie nie ma, a jeżeli już są to tylko w maszynach niektórych firm i jest to zwykle wyposażenie dodatkowe, które trzeba sprowadzić i za które trzeba zapłacić.

Zwykłe kwadraty
W przypadku zwykłych kwadratów wszystkie obliczenia są proste ponieważ musimy ustalić tylko dwa rozmiary: rozmiar wszytego kwadratu i rozmiar kwadratu do skrojenia. Jeżeli wszyty kwadrat musi mieć rozmiar np. 10cm, to kwadrat, który musimy skroić ma rozmiar= 10cm + SZ + SZ. Ogólnie:
rozmiar kwadratu do skrojenia= rozmiar łaty po wszyciu + 2*SZ
Na schematach ta część materiału, która jest dodatkiem na szwy jest oznaczona jaśniejszym kolorem.

Kwadraty uszyte z 2 trójkątów
Do uszycia kwadratu z dwóch trójkątów potrzebne są nam dwa kwadraty w dwóch kolorach. Każdy z kwadratów przecinamy po przekątnej na pół i w ten sposób mamy 4 trójkąty, po 2 w każdym kolorze. Bierzemy po jednym trójkącie z każdego koloru i zszywamy razem dłuższymi bokami tworząc kwadrat. (Z dwóch kwadratów możemy uzyskać 2 "trójkątokwadraty"). Jeżeli nie mamy maty i noża obrotowego, to najpierw przy zwykłej linijce rysujemy w każdym kwadracie przekątną a następnie przecinamy nożyczkami wzdłuż narysowanej linii. Do rysowania można użyć zwykłej dobrze zaostrzonej kredki w kolorze kontrastowym do koloru materiału.
Kwadraty, które przecinamy na pół na pewno muszą być większe niż zwykłe kwadraty. Gdyby miały ten sam rozmiar, to po ich zszyciu kwadrat, który uzyskamy będzie mniejszy niż zwykły kwadrat, ponieważ szyjąc "zużywamy" dodatkową część materiału na szwy łączące trójkąty. Dlatego w przypadku kwadratów zszytych z trójkątów mamy już trzy rozmiary: rozmiar do skrojenia, rozmiar po zszyciu i rozmiar po wszyciu. Rozmiar po wszyciu znamy = 10cm, rozmiar po zszyciu obliczamy łatwo = 10cm + SZ + SZ, ponieważ musi on być taki sam jak rozmiar do skrojenia zwykłego kwadratu. Do obliczenia rozmiaru do skrojenia potrzebna jest podstawowa znajomość geometrii
Jak widać na rysunku rozmiar do skrojenia = rozmiar po wszyciu (10cm)+SZ+SZ+RÓG. Do wyliczenia tego właśnie rogu potrzebna jest znajomość geometrii i po wykonaniu obliczeń wyszło na to, że RÓG= SZ*(pierwiastek z 2), pierwiastek z 2 to około 1,4 czyli RÓG=1,4*SZ. Przeprowadzanie takich obliczeń może wydawać się przesadą, ale po pierwsze podstawową zasadą krojenia łat jest idealna dokładność, a po drugie znając zasadę obliczeń można samodzielnie wyznaczać wielkość bloków i określać rozmiary krojonych łat.
Jeżeli chcemy, aby kwadraty zszyte z 2 trójkątów miały po wszyciu rozmiar 10cm, to trójkąty te muszą powstać z kwadratów o boku=10cm + SZ + SZ + 1,4*SZ. Działanie to można uprościć i zapisać ogólnie:
rozmiar kwadratu do skrojenia = rozmiar łaty po wszyciu+3,4*SZ.
Na rysunku obok widać, że wszyty zwykły kwadrat będzie miał dokładnie taki sam rozmiar jak wszyty kwadrat uszyty z dwóch trójkątów. Poza tym obie łaty mają dokładnie taką samą ilość materiału pozostawioną na szew.

Kwadraty uszyte z 4 trójkątów
Do uszycia kwadratów z 4 trójkątów potrzebne nam są również dwa kwadraty w różnych kolorach. Tym razem musimy każdy kwadrat przeciąć wzdłuż dwóch przekątnych. Z każdego kwadratu otrzymujemy wtedy 4 trójkąty, czyli mamy razem 8 trójkątów w dwóch kolorach. Kwadrat z 4 trójkątów szyjemy w 3 krokach. W pierwszym kroku zszywamy dwa różnokolorowe trójkąty, ale tak żeby utworzyły większy trójkąt (uważajmy, żeby nie uszyć rąbu !), w drugim kroku bierzemy kolejne dwa różnokolorowe trójkąty i znowu zszywamy w większy trójkąt. Teraz mamy już dwa duże trójkąty, każdy zszyty z dwóch małych trójkątów. W trzecim kroku łączymy duże trójkąty wzdłuż dłuższego boku. Teraz mamy już gotowy kwadrat uszyty z 4 trójkątów (w zasadzie to mamy 2 kwadraty uszyte z 4 trójkątów).
Rozmiar kwadratu, z którego wykroimy 4 trójkąty musi być taki, żeby po przecięciu go na 4 trójkąty i ponownym zszyciu w kwadrat otrzymać rozmiar zwykłego kwadratu. Rozmiar ten musi być jeszcze większy niż rozmiar kwadratu, z którego kroimy 2 trójkąty, ponieważ aby uzyskać kwadrat z 4 trójkątów każdy trójkąt zszywany jest wzdłuż dwóch, a nie wzdłuż jednego boku.
Z rysunku wynika, że rozmiar kwadratu, z którego wykroimy 4 trójkąty = 10cm+SZ+SZ+RÓG+RÓG. Wiemy, że RÓG=1,4*SZ, dlatego rozmiar kwadratu=10cm+ SZ+SZ+1,4*SZ+1,4*SZ. Po uproszczeniu i uogólnieniu możemy zapisać, że:
rozmiar kwadratu do skrojenia= rozmiar łaty po wszyciu + 4,8*SZ
Dzięki prawidłowemu ustaleniu rozmiarów do skrojenia każda łata ma dokładnie taki sam wymiar, bez względu na to, czy jest zwykłym kwadratem, kwadratem z dwóch trójkątów, czy też kwadratem z 4 trójkątów.

Tabelka z dodatkami na szwy

W tabelce obok znajdziecie wyliczone już dodatki na szwy dla zwykłego kwadratu, kwadratu uszytego z 2 trójkątów i kwadratu uszytego z 4 trójkątów. W tabelce umieszczone są wyliczenia dla różnych szerokości szwu. Wszystkie liczby zaokrąglone zostały do jednego miejsca po przecinku, bo trudno sobie wyobrazić, że ktoś będzie dodawał na szew 3,87 cm, ale jeżeli z tabelki wynika, że dodatek na szwy ma wynosić 4,3 cm, to tyle dokładnie musi wynosić - nie 4,5 lecz 4,3.
Jeżeli nie będziecie precyzyjnie kroić łat i dokładnie ich zszywać, to wynikną z tego tylko same kłopoty- ale o tym innym razem.

I to by było na tyle

| Home |